Η δημιουργία Αγροτικού Μουσείου υπήρξε αναγκαιότητα για την καθαυτό αγροτική περιοχή του σημερινού Δήμου Παλαμά(άρχισε να λειτουργεί με την πριν διοικητική διαίρεση ως Δήμος Φύλλου).

Ο μείζων λόγος ύπαρξης Μουσείου αιτιολογείται από την ανάγκη του ανθρώπου να γνωρίσει το παρελθόν δικαιολογώντας πρωταρχικά την παρουσία του στο χωροχρόνο, να ερμηνεύσει τις αντιδράσεις και τις συμπεριφορές του(ηθικές, πολιτιστικές), να μελετήσει το σύστημα αξιών, τον εαυτό του, να παραδειγματιστεί. Να σημειώσουμε ακόμη ότι χωρίς παρελθόν και μάλιστα σε βάθος χρόνου, δεν μπορεί καμιά ανθρώπινη κοινότητα να υπάρξει, να είναι παρούσα στις αλλαγές που συμβαίνουν στον κόσμο, να εμπνέει σεβασμό, και να συμβάλει θετικά στο ιστορικό γίγνεσθαι. Να κατανοήσει την φύση της, το φυσικό περιβάλλον από τις πριν δράσεις των ανθρώπων, να στηριχθεί στη γνώση τους για μπορεί να παρακολουθήσει την νέα και να συμβάλει στην εξέλιξή της. Κατά μείζονα λόγο η μελέτη, έρευνα της παράδοσης, γίνεται εχέγγυο της υπαρξιακής συνέχειας στο χωροχρόνο.

Για όλους τους παραπάνω λόγους σημαντικές πτυχές της πριν ζωής στον τόπο που γεννήθηκε και ζει μπορεί να την γνωρίσει και μέσα από τα εκθέματα ενός Μουσείου(Αρχαιολογικό, Βυζαντινό, Αγροτικό, κ.α). Ειδικά για την πεδινή Θεσσαλία(ανοιχτή πεδιάδα) διαχρονικά, γραπτές πηγές δεν διασώθηκαν(καταστροφές από κατακτητές Ρωμαίοι, Σλάβοι και άλλοι). Μοναδικές πηγές παραμένουν στο χρόνο ό,τι εκτίθεται σε αυτόν εδώ τον χώρο μαζί με τις επιγραφές ιστόρησης των ναών και των μονών και όποια τεκμήρια γραπτά(ενθυμήσεις σε εκκλησιαστικά βιβλία).

Πρώτη αναγκαιότητα, η συγκέντρωση στο Αγροτικό Μουσείο των αγροτικών εργαλείων για το όργωμα της γης, τη σπορά και την φροντίδα κυρίως των σιτηρών. Να σημειώσουμε εδώ ότι ο απέραντος θεσσαλικός κάμπος υπήρξε ο σιτοβολώνας για αιώνες. Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Καρδίτσας εκθέματα μιλούν για καλλιέργεια της γης με σιτηρά από τα προϊστορικά χρόνια( η Θεσσαλία κατοικήθηκε πριν 100.000 χρόνια) με δύο ειδών σιταριού, δύο ειδών κριθαριού, καθώς κεχρί, φακή, βίκο, βαλανίδια κ.α. και ζώα(πρόβατα, βόδια, γουρούνια) και βεβαίως άλογα. Ενδεικτικό ακόμη στοιχείο της αξίας της Θεσσαλικής γης ως σιτοβολώνας(έθρεψε έναν ολόκληρο χειμώνα 10 ρωμαϊκές λεγεώνες), φορολογούνταν την περίοδο του Βυζαντίου, και επί γερμανικής κατοχής οι Γερμανοί αποφάσισαν να θερίσουν τα σιτηρά του Θεσσαλικού κάμπου, πληροφορούμενοι οι Θεσσαλοί(της περιοχής μας) έν μια νυκτί θέρισαν το σιτάρι και σώθηκαν από την πείνα τον δύσκολο χειμώνα 43-44( διήγηση που έμεινε στην μνήμη των ανθρώπων του χωριού της Ιτέας έως τα πρόσφατα χρόνια).

Στο Αγροτικό λοιπόν Μουσείο θα παρατηρήσουν οι επισκέπτες ό,τι σχετίζεται με την καλλιέργεια της Θεσσαλικής γης πρωτίστως με σιτάρι, ξύλινα άροτρα(το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του όχι μόνο από τη ποιότητα κατασκευής του, αλλά θα αντιληφθούν οι επισκέπτες του Μουσείου και την καθυστέρηση στη μετάβαση στο σιδερένιο αλέτρι με αίτιο την τουρκική σκλαβιά. Τα ζώα που έσερναν το αλέτρι ήταν βόδια, αργότερα άλογα από τη δεκαετία κυρίως του 1950. Θα παρατηρήσουν επίσης εικόνες αλωνιών, τα χρηστικά αντικείμενα από πέτρα,(μυλόπετρες) τα ζώα που όργωναν τη γη(βόδια, άλογα) και όλα τα χρηστικά αντικείμενα που σχετίζονται με το άλεσμα, τη δημιουργία του ψωμιού και το ψήσιμό του(γάστρες, φούρνοι, το πλαστήρι , σοφράδες, ξύλινα πινάκια όπου έβαζαν το ψωμί για ψήσιμο, μπακιρένια ταψιά για τους πιο εύπορους των νεότερων χρόνων. Τα περισσότερα εργαλεία και χρηστικά αντικείμενα πριν από τη δεκαετία του 1950 ήταν ξύλινα, από πηλό(στοιχείο που παραπέμπει στα προϊστορικά χρόνια), τη δεκαετία του ΄50, ‘60 και εντεύθεν με σίδερο και άλλα υλικά). Να σημειώσουμε εδώ ότι η ελληνική αρχαιότητα είχε το σίδηρο σε ευρεία χρήση όμως τα χρόνια της τουρκικής σκλαβιάς έφεραν την επιστροφή σε μια καθυστέρηση σε όλες τις δράσεις και τη ζωή των Ελλήνων.

Σε σχέση με αυτήν την πραγματικότητα( εύφορη γη, σπορά, θερισμός, κλίμα ) και βασική αναγκαιότητα για την ύπαρξη του καραγκούνη στο χωροχρόνο, ταυτόχρονα και συνεκτικό στοιχείο, το σύστημα αξιών μέσω του οποίου οργανώθηκαν οι σχέσεις(οικογένεια με την έννοια της γενιάς και αργότερα καθαυτό πυρηνική), οι νοοτροπίες, η ηθική τους(αγαθές ανθρώπινες σχέσεις, αλληλεγγύη, σεβασμός ), λιτός τρόπος ζωής, λίγες, βαριές κουβέντες, τα σκουτιά τους βαριά όπως και η ζωή τους αποτυπώνονται στους χορούς τους, και στο λόγο( περιγράφονται με τη δύναμη της γραφής του Καραγάτση στο διήγημα Μπουρίνι). Εξαιρετικές επίσης αναπαραστάσεις(ζωγραφικοί πίνακες) του τρόπου ζωής σε σχέση και με όσα παρουσιάζονται στο Αγροτικό Μουσείο Ιτέας από τον Καρδιτσιώτη ζωγράφο Γιολδάση εκτίθενται στην Δημοτική Πινακοθήκη Καρδίτσας.

Ο δεύτερος λόγος συγκέντρωσης υλικού, όχι μόνο των καθημερινών χρηστικών αντικειμένων, σχετίζεται με τον πολιτισμό του καραγκούνη και αφορά την καραγκούνικη ενδυμασία(μαύρα μάλλινα ενδύματα για τους άνδρες, τα σκουτιά) αλλά και την στολισμένη, πλουμιστή γυναικεία φορεσιά, τα φλουριά, το μαντήλι, η οποία διατηρήθηκε μέχρι και τη δεκαετία του ’60 ίσως και παραπάνω σε κάποιες ηλικιωμένες και σε κάποια από τα χωριά της Καρδίτσας, και στον Παλαμά.

Τα κεντήματα με ζωηρά χρώματα και απεικονίσεις της φύσης(δένδρα, πουλιά). Τα τραγούδια, όπως και οι χοροί αντανακλούσαν τον τρόπο ζωής(συλλογικότητα) αλλά και την βαριά ζωή που ζούσαν. Η κίνηση αργή, σοβαρή, μετρημένη.

Ο επισκέπτης στο Αγροτικό Μουσείο Ιτέας θα παρατηρήσει αρκετά από όσα σημειώσαμε ανωτέρω.

Εν κατακλείδι, η ύπαρξη σε αυτόν τον τόπο, και για αιώνες, μας κάνει περισσότερο δυνατούς στη χάραξη του μέλλοντος σε έναν ασαφή και αρκετά προβληματικό κόσμο. Υπαρξιακή λοιπόν είναι η ανάγκη η οποία και καθιστά επιτακτικό το αίτημα να μελετήσουμε μέσα από μουσειακούς χώρους την ύπαρξη των πριν γενεών. Το μέλλον, συνεπώς, χαράσσεται καλύτερο όταν κατανοήσουμε τη δύναμή μας, μελετήσουμε τη ζωή και τη δημιουργία, τους αγώνες όσων γενεών έζησαν και πολέμησαν για τη ζωή τους με αξίες. Το πριν, έστω και μουσειακά, είναι δύναμη για το μέλλον.

Ο χώρος που επιλέχτηκε για την έκθεση όσων αντικειμένων προσφέρθηκαν δεν θα μπορούσε να είναι άλλος από τη δημόσια αποθήκη όπου συγκεντρώνονταν τα σιτηρά με ασφάλεια για να αποφεύγεται το εξαναγκαστικό ξεπούλημα, μεμονωμένα. Η αγροτική αποθήκη της Ιτέας, κτίσμα ισχυρό της δεκαετίας του ’50, μεταβάλλει την αρχική της λειτουργία υλοποιώντας μια άλλη σημαντική λειτουργία, αυτή της μνήμης του παρελθόντος.